भारतीय चित्रपटसृष्टीतील आपल्या दमदार अभिनयाने, भारदस्त आवाजाने आणि प्रभावी संवाद कौशल्याने प्रेक्षकांच्या मनावर अधिराज्य गाजवणारे ज्येष्ठ अभिनेते नाना पाटेकर यांचे आज, ८ ऑक्टोबर २०२६ रोजी निधन झाले आहे. ते ७५ वर्षांचे होते.
नाना पाटेकर यांचे खरे नाव विश्वनाथ पाटेकर. १ जानेवारी १९५१ रोजी रायगड जिल्ह्यातील मुरुड-जंजिरा येथे त्यांचा जन्म झाला. सर जे. जे. स्कूल ऑफ आर्टमधून त्यांनी शिक्षण घेतले. आर्थिक संघर्षातून त्यांचा प्रवास सुरू झाला आणि पुढे रंगभूमी, मराठी चित्रपट आणि त्यानंतर हिंदी चित्रपटसृष्टीत त्यांनी स्वतःची वेगळी ओळख निर्माण केली.
१९७८ मध्ये ‘गमन’ या चित्रपटातून त्यांच्या सिनेसृष्टीतील प्रवासाला सुरुवात झाली. त्यानंतर ‘अंकुश’, ‘सलाम बॉम्बे’, ‘परिंदा’, ‘प्रहार’, ‘क्रांतिवीर’, ‘अग्निसाक्षी’, ‘अब तक छप्पन’, ‘राजनीती’, ‘वेलकम’ आणि मराठीतील ‘नटसम्राट’ अशा अनेक चित्रपटांमधून त्यांनी आपल्या अभिनयाची ताकद दाखवून दिली.
विशेषतः ‘परिंदा’ आणि ‘क्रांतिवीर’मधील त्यांच्या भूमिका आजही प्रेक्षकांच्या स्मरणात आहेत. त्यांच्या अभिनयासाठी त्यांना तीन राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार मिळाले. २०१३ मध्ये भारत सरकारने त्यांना पद्मश्री पुरस्काराने सन्मानित केले.
नाना पाटेकर हे केवळ अभिनेते नव्हते, तर लेखक आणि दिग्दर्शक म्हणूनही त्यांनी काम केले. ‘प्रहार: द फायनल अटॅक’ या चित्रपटाचे दिग्दर्शनही त्यांनी केले होते.
चित्रपटसृष्टीबरोबरच सामाजिक कार्यातही नाना पाटेकर यांचा सक्रिय सहभाग होता. अभिनेता मकरंद अनासपुरे यांच्यासोबत त्यांनी ‘नाम फाउंडेशन’च्या माध्यमातून शेतकरी आणि ग्रामीण भागातील गरजूंसाठी काम केले. दुष्काळग्रस्त भागातील मदतकार्य आणि शेतकऱ्यांसाठी केलेल्या कामामुळे त्यांची सामाजिक बांधिलकीही अधोरेखित झाली.
नाना पाटेकर यांच्या निधनाच्या काही दिवस आधीच ते गोव्यातील एका कार्यक्रमात सार्वजनिकरित्या दिसले होते. त्यांच्या त्या शेवटच्या सार्वजनिक उपस्थितीतील व्हिडिओ आता सोशल मीडियावर मोठ्या प्रमाणात व्हायरल होत आहेत.
नाना पाटेकर यांच्या निधनाने मराठी आणि हिंदी चित्रपटसृष्टीने एक बहुआयामी, प्रभावी कलाकार गमावला आहे. त्यांच्या अभिनयातील तीव्रता, आवाजातील वजन आणि संवादफेकीची खास शैली यामुळे ते भारतीय सिनेमातील एक अविस्मरणीय नाव ठरले.
नाना पाटेकर यांच्या निधनाने एका दमदार अभिनय पर्वाचा अंत झाला आहे. ज्येष्ठ अभिनेते नाना पाटेकर यांना भावपूर्ण श्रद्धांजली.
